Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Geomatik Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, geçtiğimiz yıl sosyal sorumluluk kapsamında geliştirdikleri internet tabanlı Deprem Bilgi Sistemi (Deprembis) uygulamasına yeni bir modül eklediklerini açıkladı. Türkiye genelindeki zemin yapısı ve fay hatlarına göre olası depremlerin etkilerini gösteren bu sistem, yeni modülle birlikte sarsıntı şiddetini ve muhtemel hasar durumunu kırmızıdan maviye renk geçişleriyle harita üzerinde görselleştiriyor. Tüm Türkiye’yi kapsayacak şekilde tamamlanan hesaplamaların ardından bu modül, www.deprembis.com.tr adresi üzerinden ücretsiz olarak erişime açılacak.

"Halkın Merakını Gidermek İçin Sisteme Yeni Özellik Ekledik"

Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, beklenen depremlerle ilgili halkın en çok merak ettiği konulardan birinin, hangi bölgelerin ne ölçüde etkileneceği olduğunu vurguladı. Medyada sıklıkla il, ilçe ya da mahalle bazında yapılan genel açıklamaların eksik ve yanıltıcı olabileceğini belirten Kutoğlu, “Aynı ilçe ya da mahallede zemin yapısı farklılık gösterebilir. Bir bölgede zemin çok zayıfken, başka bir noktada sağlam olabilir. Dolayısıyla hasar düzeyi de değişir. Bu nedenle vatandaşın bilgi ihtiyacını karşılamak amacıyla Deprembis’e yeni bir modül ekleme kararı aldık” dedi.

Yeni özellik sayesinde kullanıcıların ilgi duydukları bir fay hattına tıklayarak o bölgede meydana gelebilecek en büyük deprem senaryosunu görebileceğini belirten Kutoğlu, sistemin arka planında yer alan zemin verileriyle birlikte deprem büyüklüğü ve ivmesinin de dikkate alındığını ifade etti. Geliştirilen yazılım, hasarın hangi bölgede ne düzeyde olabileceğini — ağırdan hafife kadar — renkli harita üzerinden görselleştiriyor. “Artık kullanıcılar, ‘deprembis.com.tr’ adresine girerek bir faya tıkladıklarında, yaşadıkları yerde olası bir depremi ne şiddette hissedeceklerini, hafif mi yoksa ağır hasar mı alabileceklerini kolaylıkla görebilecekler” diye konuştu.

Depremde Hangi Zemin Ne Kadar Etkilenecek? Yeni Yazılım Yanıtlıyor

Yazılım, Deprem Hasarını Faya Uzaklık ve Zemine Göre Hesaplıyor

Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, yazılımın olası bir depremde zeminin alabileceği hasarı belirlemek için çeşitli bilimsel verilerden yararlandığını belirtti. Hesaplamalarda en önemli faktörlerden birinin fay hattına olan uzaklık olduğunu vurgulayan Kutoğlu, “Yazılım öncelikle seçilen noktanın faya uzaklığını belirliyor. Ardından o bölgeye ait zemin durumu analiz ediliyor. Zeminle ilgili bilgileri sağlayan jeofizik parametreler sistemde kayıtlı. Bu parametreler, belirli bir formülasyonla bir araya getirilerek değerlendirme yapılıyor. Yani faya uzaklık, zemin özellikleri ve bilimsel modelin birleşimiyle yazılım, o bölgedeki potansiyel hasarı tahmin edebiliyor” dedi.

TÜRKİYE GENELİNİ GÖSTERECEK

Hesaplama Süreci Tamamlandığında Tüm Türkiye Görselleştirilecek

Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, yazılımın büyük miktarda veriyle çalıştığını ve bu nedenle analiz sürecinin zaman aldığını belirtti. Arka planda gerçekleşen yoğun hesaplamaların, sistemde kullanım artışına bağlı olarak yavaşlamaya yol açabileceğini ifade eden Kutoğlu, bu sorunu aşmak için tüm hesaplamaları önceden gerçekleştirdiklerini söyledi. “Fay hatlarıyla ilgili analizleri tamamladıktan sonra, bu hesaplanmış verileri görsel olarak Deprembis uygulamasına entegre edeceğiz. Böylece kullanıcılar, bekleme süresi yaşamadan sonuçları doğrudan görebilecekler. Kısa süre içinde Türkiye genelindeki fay hatları da sistemde görselleştirilmiş şekilde erişime açılacak” dedi.

Marmara Fayları Detaylı Şekilde İncelendi

Marmara Denizi’nden geçen fay hatlarını da yeni yazılımla analiz ettiklerini belirten Prof. Dr. Kutoğlu, özellikle doğu, batı ve güney kollarına odaklandıklarını belirtti. MTA’nın yayımladığı harita verilerine göre yapılan hesaplamalar sonucunda, harita üzerinde renklerle risk dağılımı görselleştiriliyor:

  • Kırmızı alanlar, depremi en şiddetli hissedecek bölgeleri,

  • Sarı alanlar, orta düzeyde hasar alabilecek bölgeleri,

  • Yeşil alanlar ise hafif sarsıntılarla etkilenmesi beklenen yerleri temsil ediyor.

Kutoğlu, özellikle kırmızı bölgelerdeki yapıların mevcut zemin koşullarına ve yapı standartlarına uygun olarak inşa edilmesi gerektiğini vurguladı. “Bu bölgelerdeki yapıların deprem yönetmeliklerine göre kontrol edilmesi çok önemli. Gerekiyorsa, kentsel dönüşüm çalışmalarına bu alanlardan başlanmalı” dedi.

Marmara’nın batı koluna ilişkin yapılan simülasyonlarda ise İstanbul’da beklenenden daha az şiddetli bir sarsıntı öngörüldüğünü belirten Kutoğlu, en güçlü etkinin Çanakkale civarında hissedileceğini söyledi. Bu bölgede ağır hasar riskinin daha yüksek olduğuna dikkat çekti.

Kuzey Anadolu Fayı'nın güney koluna dair değerlendirmelerde ise fayın, Gemlik Körfezi’nden başlayarak Mudanya açıklarından Bandırma’ya kadar uzandığını aktaran Kutoğlu, bu hatta meydana gelebilecek bir depremin, özellikle kıyı bölgeleri ile Bursa’daki göl kenarlarında ciddi hasara neden olabileceğini belirtti. “Bu bölgelerde zemin oldukça zayıf. Dolayısıyla olası bir depremde ağır hasar riski ciddi boyutlara ulaşabilir” ifadelerini kullandı.